Өнөөдөр буюу тавдугаар сарын 15 нь Григорийн тооллын жилийн 135 дахь өдөр, билгийн тооллын хаврын адаг хар луу сарын шинийн 28-ны өдөр тохиож байна. Наран 05:14 цагт мандаж, 20:23 цагт жаргана. Энэ өдөр дэлхийн түүхэнд улс төр, дайн тулаан, шинжлэх ухаан, технологи, соёл урлаг, олон улсын харилцаанд нөлөөлсөн олон чухал үйл явдал өрнөжээ.

• Эрт үе ба дундад зуун

1536 он:
Английн хатан хаан Анна Болейныг эх орноосоо урвасан, хааны эсрэг гэм үйлдсэн гэх үндэслэлээр шүүх ажиллагаа Лондон хотод эхэлжээ. Энэ хэрэг Тюдорын ордны дотоод тэмцэл, VIII Хенригийн улс төрийн бодлоготой салшгүй холбоотой байв.

1578 он:
Түмэдийн Алтан хан Түвдээс Содномжамцыг залж ирүүлэн, түүнд “Далай лам” хэмээх хүндэт цол олгожээ. Энэ үйл явдал нь Монгол, Төвдийн шашин, улс төрийн харилцаанд түүхэн шинэ үеийг эхлүүлсэн юм.

1618 он:
Йоханнес Кеплер гараг эрхсийн хөдөлгөөний гурав дахь хуулиа боловсруулж дуусгасан нь одон орон, физикийн шинжлэх ухаанд суурь ач холбогдолтой нээлт болсон байна.

1718 он:
Английн хуульч Жеймс Пакл хурдан бууны анхны зохион бүтээгчийн эрхээ авчээ. Энэ нь орчин үеийн автомат зэвсгийн эх загваруудын нэгэнд тооцогддог.

• Шинэ үе ба улс төрийн өөрчлөлт

1730 он:
Роберт Уолпол Их Британийн анхны Ерөнхий сайд хэмээн түүхэнд тэмдэглэгдэв. Өмнө нь ижил чиг үүргийг өөр нэршлээр хэрэгжүүлж байсан ч “Ерөнхий сайд” гэх статустайгаар энэ албыг анх хашсан нь тэр байлаа.

1776 он:
Виржиниа мужийн тав дахь хурлаар Их Британиас тусгаар тогтнох тунхаглалыг эцэслэн баталжээ. Энэ нь Америкийн тусгаар тогтнолын хөдөлгөөн эрчимжихэд том түлхэц болсон байна.

1793 он:
Испанийн зохион бүтээгч Диего Марин Агулера салхины хүч ашигласан нисэх төхөөрөмжөөр хэдэн метрийн өндөрт хөөрсөн тухай тэмдэглэл үлджээ. Энэ нь хүний нисэх оролдлогын хамгийн эртний жишээнүүдийн нэгэнд тооцогддог.

1800 он:
Их Британийн хаан III Жоржийн амь насанд халдахыг Жеймс Хадфилд завдсан ч бүтэлгүйтжээ. Дараа нь түүнийг сэтгэцийн өвчтэй хэмээн тогтоож, эмнэлэгт үлдсэн амьдралыг нь өнгөрүүлсэн байна.

1817 он:
Филадельфид дэлхийн анагаах ухааны түүхэн дэх анхны сэтгэцийн эмнэлэг байгуулагдсан тухай тэмдэглэгддэг. Энэ нь сэтгэцийн эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээ бие даасан чиглэл болж хөгжих эхлэл байв.

• Шинжлэх ухаан, нийгэм, соёл

1858 он:
Лондонд “Хатан хааны дуурийн театр” үүд хаалгаа нээж, Европын сонгодог урлагийн томоохон төвүүдийн нэг болон хөгжжээ.

1867 он:
Торонто хотод Канадын худалдааны банк байгуулагдан үйл ажиллагаагаа эхлүүлэв. Энэ нь Канадын санхүүгийн салбарын бэхжилтэд чухал үүрэг гүйцэтгэсэн юм.

1869 он:
Сюзан Б. Энтони, Элизабет Кэди Стэнтон нар хамтран АНУ-ын эмэгтэйчүүдийн эрхийг хамгаалах холбоо байгуулжээ. Энэ нь эмэгтэйчүүдийн сонгуулийн эрхийн төлөөх хөдөлгөөний түүхэн эргэлтийн үе байв.

1891 он:
Ромын пап XIII Лео Католик шашны орчин үеийн нийгмийн сургалтын чиглэлийг тодорхойлсон шинэ үзэл баримтлалыг дэвшүүлэв. Энэ нь хожмын сүмийн нийгмийн бодлогод гүн нөлөө үзүүлсэн юм.

1905 он:
Лас Вегас хот албан ёсоор байгуулагджээ. Хожим энэ хот дэлхийн зугаа цэнгэл, аялал жуулчлалын хамгийн алдартай төвүүдийн нэг болсон байна.

1911 он:
АНУ-ын Дээд шүүх “Стандарт Ойл” компанийг монополийн эсрэг хууль зөрчсөн гэж үзэн хэсэгчлэн задлах шийдвэр гаргав. Энэ нь Америкийн зах зээлийн өрсөлдөөний түүхэн дэх хамгийн чухал шийдвэрүүдийн нэг болсон.

1928 он:
Уолт Диснейн бүтээсэн Мики Маус анх удаа дэлгэцнээ гарч, дэлхийн поп соёлын хамгийн танигдсан дүрүүдийн нэг болжээ.

1940 он:
Калифорни мужийн Сан Бернардино хотод МакДональдсын анхны салбар нээгдсэнээр түргэн хоолны соёлын шинэ эрин эхэлсэн юм.

• Дайн ба олон улсын үйл явдал

1850 он:
Калифорнид АНУ-ын морьт цэргийн анги Помо индианчуудын эсрэг хоморголон устгах ажиллагаа явуулжээ. Энэ нь уугуул иргэдийн эсрэг хүчирхийллийн эмгэнэлт жишээ болсон юм.

1904 он:
Орос-Японы дайны үеэр Оросын “Амур” хөлөг Артур боомтын ойролцоо тулалдаж, Японы “Хацүсэ” хөлгийг устган сөнөөжээ. Далайн тулаануудын энэ үе шат Зүүн Азийн хүчний тэнцвэрт нөлөөлсөн байна.

1942 он:
АНУ эмэгтэйчүүдээс бүрдсэн цэргийн тусгай хүчин байгуулах шийдвэр гаргав. Дэлхийн хоёрдугаар дайны жилүүдэд энэ нь эмэгтэйчүүдийн оролцоог цэргийн салбарт шинэ шатанд хүргэсэн юм.

1943 он:
Иосиф Сталин “Коминтерн”-ыг татан буулгах шийдвэр гаргасан нь ЗХУ-ын гадаад бодлого, олон улсын коммунист хөдөлгөөний бүтэц өөрчлөгдөж буйг илтгэв.

1945 он:
Европ дахь дайны сүүлчийн тулаануудын нэг Польшийн нутагт болсон нь Дэлхийн хоёрдугаар дайны төгсгөлийн сүүлчийн мөчүүдийн нэгэнд тооцогддог.

1957 он:
Их Британи Малден аралд устөрөгчийн бөмбөг туршиж, цөмийн зэвсгийн өрсөлдөөний шинэ шатанд орсноо харуулав.

1972 он:
Рюүкюү арал АНУ-ын захиргаанаас Японы мэдэлд буцан шилжсэн нь дайны дараах Япон улсын бүрэн эрхийн сэргэлтийн чухал үйл явдал болсон.

1972 он:
Алабамын амбан захирагч Жорж Уоллесийн амь насанд халдахыг завдсан хэрэг гарч, АНУ-ын улс төрийн хүчирхийллийн түүхэнд дахин нэг хар толбо нэмэв.

1974 он:
Палестиныг чөлөөлөх ардчилсан хүчнийхэн Израйлын сургуульд халдаж, 31 хүний амь эрсдсэний 22 нь сурагч байсан нь олон улсын анхаарлыг татсан эмгэнэлт явдал болов.

• Орчин үе ба технологи

1970 он:
Ричард Никсон Анна Мэй Хэйс, Элизабет П. Хойсингтон нарт генерал цол олгосноор АНУ-ын түүхэнд анхны эмэгтэй генералууд тодорчээ.

1987 он:
ЗХУ задгай сансраас зэвсэг удирдах зорилготой “Полюс” хөлгийг хөөргөсөн боловч ажиллагаа нь бүтэлгүйтэв. Энэ нь Хүйтэн дайны сансрын өрсөлдөөний өвөрмөц жишээ болсон юм.

1988 он:
Афганистанд найман жил үргэлжилсэн дайны дараа ЗХУ цэргээ татан гаргахаар болж, хүйтэн дайны томоохон мөргөлдөөний нэг шинэ үе шатанд шилжив.

2004 он:
Арсенал клуб Английн премьер лигийн аваргаар нэг ч ялагдалгүй тодорч, хөлбөмбөгийн түүхэнд “Ялагдашгүй баг” хэмээн үлджээ.

2008 он:
Калифорни муж ижил хүйстний гэрлэлтийг хуулиар зөвшөөрсөн АНУ-ын хоёр дахь муж болов. Энэ нь иргэний эрхийн хөдөлгөөний шинэ ахиц байлаа.

2010 он:
Австралийн 17 настай Жессика Уотсон дэлхийг завиар тойрсон хамгийн залуу хүн болж, далайн аяллын түүхэнд онцгой амжилт тогтоов.

2013 он:
Иракт дэгдсэн хүчирхийлэл, үймээн самууны улмаас ердөө гурав хоногийн дотор 389 хүн амиа алдсан нь тус улсын аюулгүй байдлын нөхцөл байдал ямар эмзэг болсныг харуулжээ.